06-10-09 skrik
De Noorse schilder Edvard Munch schilderde twee (sommigen zeggen vier, anderen vijf) versies van 'Skrik'.Beter bekend als 'The Scream'.
'De Schreeuw'.
Voor mij verbeeldt Munch de verschrikking van de tijd waarin ik leef. Ik heb dat zo gevoeld vanaf het eerste moment dat ik als tiener De Schreeuw te zien kreeg. Het beeld staat diep bij me ingeprent. Ik kan me geen ander kunstwerk herinneren waarvan ik zo schrok, ik durfde er bijna niet goed naar te kijken. Eigenlijk nu nog niet.
De Schreeuw zelf lijdt een hectisch bestaan. In 1994 werd een van de versies gestolen. Het werk dook maanden later weer op in een Noorse hotelkamer. Scotland Yard speelde daarbij nog een rol. British Cobs deden zich voor als potentiële kopers en zo werden de dieven in de kraag gevat.
Op 22 augustus 2004 werd in Oslo op klaarlichte dag weer een versie van De Schreeuw gestolen, deze keer samen met een ander werk, De Madonna. Af en toe lazen we berichten over de zoektocht, maar algemeen werd aangenomen dat de werken verloren waren gegaan. De wildste verhalen deden de ronde. De Kosovaarse maffia zou erachter zitten. En ergens las ik dat een kunstenaar volhield dat hij De Schreeuw verbrand had en de as had gebruikt voor een nieuw kunstwerk.
Tot op 31 augustus jl. de gestolen werken, op aanwijzing van het brein achter de diefstal, werden teruggevonden in een bestelbusje. Het Munch Museet in Oslo, inmiddels zwaar beveiligd, is opgelucht dat de verloren kinderen van Munch weer thuis zijn.
In 2005, de schilderijen waren nog steeds spoorloos, ontstond een kleine rel. Het Munchmuseum had van de diefstal een bordspel laten maken, 'Skrik Mysteriet'. Het publiek reageerde geschokt. Alsof een alom geliefd kind vermist is, iedereen is nog steeds op zoek en ongerust, maar de vader en moeder brengen er alvast een gezellige familiefilm over uit. Het spel is niet meer in de museumshop te krijgen, zag ik. Wel bij de uitgever.
Het beeld van Skrik maakt intussen wereldwijd deel uit van onze collectieve beeldenschat. Als je erop gaat letten, duikt het overal op.
Edvard Munch.
Zijn Skrik raakt bij mij aan iets heel dieps, onbenoembare huiver voor de verschrikkingen die mensen elkaar aandoen. Ik bekeek op internet zijn vele andere werken, maar geen enkele had dat effect.
Wel vond ik tot mijn verrassing dit. (6 min.) Een groot cineast kun je Munch hier nog niet noemen.
Maar zo vormt deze posting samen met die van gisteren geheel onverwacht wel weer een mooi rond geheel.